از دهانت، بوی مُردگانم می آید

      وقتی که در گرمای تن ات

                               رها می شوم از وحشت ِ خاک ِ سرد.

     در سکوتی آشفته می شوم

     وقتی با حرفهایی تند

                                  به سمت ِ من می وزی.

      و عریان، در چشمهایت دفن

      وقتی در آغوشت مویه می کنم.

      از دهان ِ تو تا شنیدن ِ من فاصله ای ست

      که پُر از گوش ِ دنیاست.

      اما من قشنگ می شنوم

     وقتی دهانت مرا زشت می بیند:

     به شکل مُرده ای بی کفن که در آغوشت

                          می میرد و ترا می زاید.

     و مُرده هاش در نفس تو زنده می شوند.

     نمی خواهم از دهانت بیفتم

     بگذار با این تن ِ داغ بمیرم.

خوانشی بر کافکا تا کافکا٬ موریس بلانشو

                                     متن ِگنهکار

وقتی که می نویسیم آن چیزی که در پشت ِ نوشتن، نیرویی بر می انگیزاند که از پشت، به قلم و دفتر و حروفی نه چندان بعید رو می آوریم؛ آن حس ِناصبوری و دلسرد کننده در جستجوی چیزی که در نوشتن، آن را می جوییم. به معنایی که شاید پایان ِمتن یا نوشتن، پایان تصور ِنوشتن باشد. "چیزی که از آن مرحله ی بینابینی و بازنمودی بر اساس ِ امکانات ِ خود نام می بریم" 1

نویسنده ی متن گهنکار انسانی که همیشه خواهان ِ وحدت است و آن را در جدایی می خواهد و می شود گفت بت (تصویر) را بوجود می آورد. این میل و کشش به تجسم سازی ِ هر اتفاق ِ پیش روست که گاه هدفی برای دامهایی می شود که خود میانه ای از راههای دیگرند و گاه موانع ودامهایی برای همین راههای میانه.

مرحله ی بینابینی همان حقیقت ِ درون ِ حقیقتی ست که گاه یکی از آنها فراموش می شود در صورتی که متن گهنکار نمی خواهد هیچیک را قربانی ِ دیگری کند. متن گهنکار می نویسد تا یگانه شود ولی همین یگانگی "در صورتی کامل است که چیزی کم داشته باشد؛ در کمبودی که رابطه ی نامحدودِ آن با خود است. یعنی تمامیتی بر وجه خطا". 2

متنی که خطاست، برای آنکه میل به یگانگی دارد، یگانگی یی که نیاز به چیزی دارد و این پارادوکس گاهی همان تاویل ها و تفسیرهای پی در پی متن است که گاه بصورت تفسیری از بیرون، به متن می رسد تکرار ِ کتاب از طریق ِ تفسیر. حرکتی که با کلام ِ تازه ای از مفسر وارد دنیای بی مرکز ِ متن گهنکار می شود و مرکز ثقلی برای اثری ست که مرکز ِ آن خارج از خود است. گاهی هم تفسیر، درون ِ متن اتفاق می افتد. نمونه هایی از کارهای مدرن که خود تفسیر ِ خویش اند وفقط به آنچه هستند ارجاع نمی دهند وحتا به آثار ِدیگر و بی نام و دغدغه برانگیز، ارجاع می دهند.( دن کیشوت).*

گاه بنظر می آید نقل ِ اثر بصورت دست ِ دوم جلوه می کند و این نوعی بیهودگی ِتفسیر را به ارمغان می آورد؛ اما برعکس هر قدر متن، بیشتر خود را تفسیر کند( تفسیر درون متنی) و بیشتر به گنهکاری ِ خود معترف باشد، تفسیرهای دیگر بیشتری را می طلبد(تفسیر برون متنی) و تکرار ِ اثر بیشتر تکرار می شود و این همان بازتاب ِ گناه ِ متن است که آن را ماندگارتر می کند.

همین گنهکار بودن ما را به خیانتی به متن می کشاند و به آثاری که پیش روی ماست. آثاری که حکایت ِ آنها "مصیبت بار تر از هر حکایتی امیدواری را شکنجه می دهد؛ نه بدان روی که امیدواری محکوم است. بلکه بدان روی که موفق نمی شود محکوم گردد." 3

آثاری که ناامیدی را فریاد می زنند و ما امیدوارانه می خوانیمشان (آثار ِ کافکا) و این خیانت را متن می خواهد. این عدالت ِ غیر قابل درک پیش روی ماست و ما را به خیانتی می کشاند که فقط با آن است که متن را می توانیم بخوانیم و برخوردمان با اضطراب حول ِ یک سوء تفاهم می چرخد.

متن ِ گهنکار، طلب ِ از میان بردن دارد. از میان بردنی که با ارجاع ِ مستقیم درگیر است. "خواست ِ از میان بردن باید با پیام درگیر باشد. تصمیمی که فقط هنرمند حق دارد آن را بگیرد، یعنی از میان بردن ِ چیزی نامطلوب که از چنگش می گریزد. زیرا معنایش دقیقا همان است که بود" 4 و آن چیز ِ نامطلوب چیزی ست که آرزوی پنهان ِ سخن گفتن که تمایل به از میان بردن ِ خود و احساس گنهکاری دارد را ارضا نمی کند؛ هر چند این خواست بیهوده باشد چرا که سخن هرگز از بین نمی رود. امّا لازمه اش این است که آنچه فدا می شود وجود داشته باشد. (همیشه باید وجودی باشد تا فعل ِ قربانی کردن با آن انجام شود) وقتی حرف از وجود می افتد به امکان هم سوق داده می شویم. ولی امکان نه به آن معنا که متن را به وجود یا عدم ِ وجود خویش آگاه کند؛ امکان، از دریچه ای دیگر. امکان، از نظر ِ متن ِ گنهکار همان چیزی ست که کیفیت و کمیت را مطرح نمی کند. فقط تلاشی است آشفته که ممکن است موجب ِ طرد هر گونه زبانی شود. زبانی که باز آفریده می شود و باز می آفریند و دوباره پس می زند. شاید به نتیجه نمی رسد. چرا که نتیجه اش گاهی این است که به نتیجه نرسد. شبیه از دست دادن و بدست آوردن وقتی از دست می دهی. مثل از دست دادن ِ بینایی؛ نابینایی تاریک کردن است و امکان ِ دست یافتن به درخشندگی از طریق ِ تاریکی.

متن ِ گنهکار برای کم ترین حد ِ خود به فراسوی آنچه می آفریند و شروع می کند به زیستن از مبنا، نیاز به امکان دارد. شاید گاه زبان در آن نقطه، امکانش به پایان برسد:

"سکوت به ما نزدیک است"۵

آنجا که زبان دیگر هدفی ندارد جز آنکه ادامه دهد و متن ِ گنهکار آن را نمی پسندد. متن گهنکار که خود مبدا و محل ِ تمام ِ تناقض ها و ناسازی هاست به ویرانی برمی خیزد و تنها از این طریق می تواند بسازد. تنها از طریق از هم پاشیدگی ِ بی هدفی، نظم در عین ِ بی نظمی.

خواست ِ این متن همان است که محکومش می کند که هم حامل ِ رستگاری ِ اوست و هم عامل ِ سرزنش اش. و این دو خارج از خود نیست؛ خارج از متن ِ گهنکار.

۱: کافکا تا کافکا٬ موریس بلانشو٬ ترجمه ی مهشید نونهالی٬  ص۱۲۴ 

2: منبع قبل٬ ص۱۹۲

3: منبع قبل٬ ص۷۱

4: منبع قبل٬ ص77

۵:  جمله ای  از بلانشو٬ ساختار و تاویل متن٬ بابک احمدی٬ ص ۱۹۶

* از منظرموریس بلانشو دن کیشوت نه تنها شعری حماسی بلکه تکرار ِ همه ی حماسه هاست و در نتیجه تکرار ِ خود است تکرار ریشخند ِ خود.

بارها خواسته ام به فکرهای همه /همه ی فکرها، بیندیشم وهمین اندیشه ها پرتم کرده دربی فکری ِهمه با فکرِ بی همه.

میخواهم از آغاز، شروع کنم ؛ که فلسفه ی وجود ِ شروع ، چیزی جز آغاز نیست وآغاز یعنی تهی، خالی، وما خودخواهانه آغازهایمان را پُر می کنیم از آنچه می خواهیم و در پایان تهی می مانیم و خالی.

این منحنی نزولی که سیرِ تکامل ِ انسان را به ورطه ی هستی /داشته های آنهمه نیستی /نداشته هایش می رساند، سر آغازیست برای پایان پذیری تکلم ِروح ِبزرگی چون من که هیچگاه حق ِاظهار نداشته و متهم است به عدم ِوجود.در حالیکه حقیقت ِ بودن جز در معنای نبودن معنا نمی یابد و بودن را خیلی دشوار تراز نبودن باید پذیرفت و نبودن سهل تر .ولی ما عینیات را ،بودن می دانیم و غیرآن به همین راحتی می شود : نبودن.

گاهی زبان است که اندیشه هامان را بیان می کند واین شاید بزرگترین اشتباه ِ خلقت گونه ی ماست و نوشتن هم اگر چه در همین مراتب و بالاتر که ازهمین جنس بازهم جسمیتِ وجودی ِ من را به نمایش گذاشته و اندیشه ی نا محسوس و مهجور ِمن را برای چیدمان لغات عظیم ِمحدودی در حوزه ی ادراک آدم ها به سخره می گیرد. و این همه مغرورانه اندیشه ی وسیع من را کوچک کرده و در انحصار دنیای تنگ خویش زندانی و من باز هم ساکتم و تسلیم.

تمام همین لحظه های هرگز به دست نیامده مان را برای به دست آوردن ِ آنچه که همیشه می توانیم در همان "لحظه های هرگز" سهل به دست آوریم ،از دست می دهیم و اسمش را می گذاریم چیزی مثل آینده نگری !!!

و انگیزه های بیرونی آنچنان غرق مان می کند که غافل از انگیزه های درونی ِ همیشه سانسورکه شاید هیچگاه تمایلات ِ ناشایستی که برچسبش کرده ایم را نداشته ، می مانیم .

نه ! ما آمده ایم که نظاره گر ِ اینهمه از دست دادن باشیم ونقش ما همان تماشاگری ِ ماست .تماشاگران ِ اینهمه زاد و ولد ِ آدم ها و مرگ و میر ِدنیا و دوباره چرخه ی حیات .

دخل و تصرف ِ ما آنجایی ست که هنوز هم از آن غافلیم و پس از گذشت قرن ها و قرن ها از قابیل تا هر روز ِ روزنامه های امروز و تا من و تا تو ، همانگونه پست و ابتدایی مانده و اگر هم صعودی در این منحنی بوده باز هم بی شرمانه آن را بالا کشیده ایم ؛از آنگونه که یک لیوان آب ِ خنک ِ گوارا را .

  اهلی نمی شود

                             این باد ِ در به در

  بی خبر از بود و نبود ِ هر چه بود

                            به همین سادگی که می وزد و

                            سر به هوا که می رسد.

  تا برگی بیفتد روی چشمهای زمین و

  اشتباهش را 

  خاک  تجزیه می کند

                             در آن سمت ماجرا

                                              ما  را.

خیالت تخت

خیالت تخت را

                رها نمی کند / می کشد

                                 انتظارت را در کِش و قوس ِ صبحگاه

                                 با فشردن گلوی بالشی

                                 که تاب نیاورد وزن فکرهایت را .

جیغ می زند با جیرجیرهایی

                                 که درد ِ همبستری ات را

                                 نپذیرفت لااقل

                                 قاب عکسی شود

                                 از شب های با هم بودنمان که نه

                                 یادگاری از تَبی برای بیدار ماندن ِ مادرانی

                                 که هیچ وقت نمی مانند .

خوابیدند و در خوابهاشان

دیدند که ندیدند بزرگ شدیم ،

 وقت آن است که

بازی های کالِمان برسد

                          به چیدن ِ عشق بازی

و هر طعم ِ دیگری که چشیدند و

هسته اش آرزوی باروری را

نمی خواهد بکارد در بکارت ِ متعارفشان .

تعارف چرا ؟

بگذارید به زایش برسم

                         نطفه ی  شعری از خیال ِ تخت ِ خالی را

                         که نه در مادری بسته شده

                         نه از معشوقی بریده .

اینبار در آسمان چندم سیر می کردی؟

که بارانی ام باز

                     خیس بارانی شده از تو

بارها گفتم این بار را از دوش من بردار

شانه های مخروبه    تحمل اینهمه باریدن ندارند

                                                                   فرو می ریزند

                                                                    با نمی ازنماندن.

تو اما     می توانستی شانه ام باشی

نوازشگر موهای خیسم

                              به هر جهت که خواستی بیارایی ام

یا هر وقت خوابم برد

                            رعد و برق بزنی به کابوسهام

حتا حاضرم با بارشی مختصر                                     

                                    اخلاق خشکم را

                                                           به گل و لایی بی خاصیت بدل کنی.

اما شانه هایم را...

توقع زیادی که نبود

فقط اندازه ی یک چتر میخواستم سایه ات بالای سرم ببارد.

برگشته ای

از حال و هوای رنگین کمانی ات پیداست

بارشی دلچسب بر چترهای رنگارنگ دلفریب داشته ای. 

    در دشت ِ بي حضور

    قدم با شانه هايت در آميخت.

    تهي از امواج ِ پر تلاطم ِ گندمزار نوشت

                                                عبور اوايل ِ اين قبيله

                                                 نقش مي بندد و واضح بر جا ماند.

    گذشته از تن ِ خويش

    با قبول ِ ارتكاب ، به نطق ِ مسكوتي خيره

    هيچكس آمد و فاعل

    رفتار ِ هر شبانه ي تجاوز ماند.

    اصول در هم شكست

    متداول از بي جهت ِ بيگانه ي  بي . . . زيبا

                                                  فعل شد لازم ، متعدي ، لازم

                                                  در محاورات ِ روزانه بي جهت

                                                  دشت از نشانه اي برخاست

                                                                             با خود، با غلبه بر اجبار

                                                                             باد از توان افتاد

                                                                             دشت ، آ رام
                                                                             حضور ، پر تلاطم

    كجاست دغدغه ي قيدي با مصدر ِ كوتاه ؟